Zoals iedere Hagenees ben ik wel bekend met het zwembad aan de Mauritskade. Maar ik heb nooit geweten dat dit zwembad het oudste openbare overdekte zwembad van Nederland was. Het leek mij leuk eens in de geschiedenis van het openbare (zwem)bad te duiken!
Baden in de oudheid
De Oude Grieken (ca. 800-600 voor Christus) bouwden de zogenaamde Palaestrae. Deze eerste zwembaden waren specifiek bedoeld voor sport, training en sociale ontmoetingen binnen hun atletiekcomplexen.
De Romeinen (ca. 300-400 voor Christus) brachten openbaar baden naar een ongekend niveau van luxe. Grote openbare badhuizen, zoals de Thermen van Caracalla, boden plaats aan duizenden burgers tegelijk. Rond de 1e eeuw v.Chr. bouwde de rijke Romein Gaius Maecenas zelfs het eerste verwarmde zwembad ter wereld. Na de val van het Romeinse Rijk raakte deze badcultuur in Europa eeuwenlang in verval.
Hygiëne tegen Ziekten in de 19e eeuw
Om de verspreiding van infectieziekten zoals cholera en tyfus tegen te gaan, verplichtte de Britse overheid rond 1830-1840 de bouw van openbare bad- en washuizen, de zogenaamde Bathing Pools.
De geschiedenis van het openbare zwembad in Nederland begon in 1830, toen de eerste militaire zwemschool in 1830 in Breda werd geopend. Een bad voor de gewone burgers opende in 1846 aan de Westerdoksdijk in Amsterdam. Het was een drijvend houten bad in open water, streng gescheiden voor mannen en vrouwen.
Door Pvt pauline – Eigen werk, CC BY-SA 3.0
Het eerste overdekte zwembad in Nederland
De Mauritskade inspireerde andere steden om ook overdekte baden te bouwen. In 1886 opende het Heiligewegbad in Amsterdam, in 1905 aan de Tuinderstraat in Rotterdam en in 1921 Stoop’s Bad in Overveen.
Het oude en bouwvallige zwembad werd in 2007 afgebroken en in 2010 opnieuw gebouw, met gebruik van de oude gietijzeren bogen en pilaren. De dakspanten werden nagemaakt en ook kwam er weer een glazen dak (8 meter breed ipv de oude 2 meter). Het huidige bad werd in 2013 geopend.
Sportfondsenbaden
In 1929 opende het eerste officiële Sportfondsenbad zijn deuren in Amsterdam-Oost, wat leidt tot een enorme groei van overdekte zwembaden in het hele land.
Een sportfondsenbad is een zwembad gefinancierd door spaarders, die hun geld stortten in een daartoe opgericht sportfonds. Het initiatief kwam van twee leden van zwemvereniging Het Y. Zij wierven spaarders voor een eigen zwembad. Negen jaar later kwam er een tweede bad, het Sportfondsenbad West. De oorspronkelijke N.V. groeide uit tot een organisatie met meer dan honderd zwem- en sportgelegenheden.
Voor een bad betaalde men in 1932 vijftig cent. Tijdens de crisisjaren werden lagere tarieven ingevoerd. Gemengd zwemmen was in 1932 nog iets uitzonderlijks. Velen beschouwden het nog als aantasting van de goede zeden.
Moderne zwemparadijzen
Vanaf de jaren 80 maakten de eenvoudige binnen- en buitenbaden plaats voor grootschalige subtropische zwemparadijzen met golfslagbaden en spectaculaire glijbanen, zoals het bekende Tikibad in Duinrell en Tropicana in Rotterdam. Die laatste is in 2010 weer gesloten.
Meer geschiedenisverhalen lezen?
